Leczenie niepłodności u mężczyzn prowadzi androlog, czyli lekarz zajmujący się zdrowiem rozrodczym mężczyzn. Gdy potrzebny jest zabieg, współpracuje z urologiem, a przy zaburzeniach hormonalnych z endokrynologiem. Wiele par po złym wyniku badania nasienia zakłada, że jedyną drogą jest in vitro. Tymczasem część przyczyn niepłodności męskiej da się leczyć, co może poprawić jakość nasienia lub pozwolić na prostszą metodę niż in vitro.
Spis treści
- Androlog, urolog i endokrynolog w leczeniu niepłodności męskiej
- Odwracalne i nieodwracalne przyczyny niepłodności męskiej
- Metody leczenia niepłodności męskiej: leki, zabiegi i wspomagany rozród
- Czas leczenia a cykl powstawania plemników
- Leczenie mężczyzny a natychmiastowe skierowanie pary do in vitro
Androlog, urolog i endokrynolog w leczeniu niepłodności męskiej
Lekarzem od płodności mężczyzn jest androlog, który prowadzi badania i leczenie, a w razie potrzeby kieruje do urologa lub endokrynologa. W Polsce andrologia nie jest odrębną specjalizacją, a kompetencje lekarza potwierdza np. certyfikat Polskiego Towarzystwa Andrologicznego (PTA).
Badanie andrologiczne obejmuje rozmowę z lekarzem, ocenę wyniku badania nasienia według normy WHO 2021 oraz badanie fizykalne. Zależnie od wyniku lekarz zleca dodatkowe badania (np. hormonalne, USG moszny lub badania genetyczne). Szczegóły opisuje wpis o diagnostyce niepłodności męskiej. Plan leczenia powstaje dopiero po ustaleniu przyczyny.
Masz nieprawidłowy wynik badania nasienia? Umów konsultację z andrologiem w Antrum.
Odwracalne i nieodwracalne przyczyny niepłodności męskiej
Czynnik męski współodpowiada za około 50% przypadków niepłodności pary, dlatego każdy nieprawidłowy wynik nasienia wymaga konsultacji andrologicznej przed decyzją o in vitro czy leczeniu wyłącznie partnerki.
| Przyczyna | Jak często występuje | Czy da się leczyć |
|---|---|---|
| Żylaki powrózka nasiennego (poszerzone żyły w mosznie) | 15% mężczyzn; 35–40% niepłodnych | częściowo, zabiegiem |
| Niedobór hormonów pobudzających jądra | rzadko | tak, lekami hormonalnymi |
| Infekcja lub stan zapalny dróg moczowo-płciowych | często | tak |
| Styl życia: otyłość, palenie, alkohol, przegrzewanie, sterydy | często | tak |
| Wady genetyczne, np. zespół Klinefeltera | 15–25% mężczyzn bez plemników w nasieniu | nie |
Testosteron w zastrzykach, żelach lub sterydach anabolicznych obniża produkcję plemników, a nawet może ją zatrzymać. Dlatego w czasie starań o dziecko nie należy przyjmować go na własną rękę (skonsultuj to z andrologiem).
Metody leczenia niepłodności męskiej: leki, zabiegi i wspomagany rozród
Przy niedoborze hormonów pobudzających jądra lekarz stosuje leki hormonalne w zastrzykach, które u większości mężczyzn przywracają produkcję plemników. Suplementy z antyoksydantami (np. witaminy C i E, cynk, selen) mogą poprawić niektóre parametry nasienia w przypadkach stresu oksydacyjnego, ale nie ma pewności, że zwiększają szansę na dziecko.
Warikocelektomia to zabieg zamknięcia poszerzonych żył w mosznie. Europejskie Towarzystwo Urologiczne (EAU) zaleca ją mężczyznom z żylakami wyczuwalnymi w badaniu i nieprawidłowym wynikiem nasienia. Gdy w nasieniu brak plemników, można je pobrać z jądra i wykorzystać w metodzie ICSI, w której embriolog wprowadza pojedynczy plemnik do komórki jajowej.
Czas leczenia a cykl powstawania plemników
Efekt leczenia ocenia się najwcześniej po 3 miesiącach, ponieważ powstawanie nowych plemników trwa około 77 dni i ich dalszy transport około 11 dni. Po zabiegu na żylaki kontrolne badanie nasienia wykonuje się po 3–6 miesiącach. Leczenie hormonalne trwa dłużej, od 6 do 24 miesięcy.
Leczenie mężczyzny a natychmiastowe skierowanie pary do in vitro
Leczenie mężczyzny warto rozpocząć przed in vitro, gdy przyczyna jest odwracalna, partnerka ma dobrą rezerwę jajnikową (zapas komórek jajowych), a para może poczekać kilka miesięcy. Lepsze nasienie może umożliwić poczęcie naturalne lub inseminację (IUI), czyli podanie spreparowanego nasienia bezpośrednio do macicy. Wiek kobiety powyżej 35 lat, niski poziom hormonu AMH lub nieodwracalna przyczyna u mężczyzny przemawiają za równoległym rozpoczęciem in vitro.
Niepłodność męską często da się leczyć, jeśli badania wskażą jej przyczynę. W Centrum Medycznym Antrum konsultację androloga w Bytomiu uzupełnia badanie nasienia we własnym laboratorium, a gdy to wskazane, kwalifikacja do Programu rządowego refundacji in vitro 2024–2028.
Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
FAQ
Pierwszym lekarzem przy niepłodności męskiej jest androlog, który ocenia wynik badania nasienia, zleca dalsze badania i ustala przyczynę. Urolog jest potrzebny, gdy leczenie wymaga zabiegu, np. operacji żylaków powrózka nasiennego lub pobrania plemników z jądra.
Pierwszą ocenę efektu przeprowadza się po około 3 miesiącach, bo prawie tyle trwa powstawanie nowych plemników. Leczenie hormonalne trwa od 6 do 24 miesięcy. Czas terapii ustala lekarz prowadzący na podstawie przyczyny i wieku partnerki.
Nie wszystkie. Według wytycznych EAU zabieg jest wskazany przy żylakach wyczuwalnych w badaniu, nieprawidłowym wyniku nasienia i niepłodności pary bez innej przyczyny. Żylaki widoczne tylko w USG przy prawidłowym nasieniu nie wymagają operacji.
Sprawdź również
- Badania hormonalne w diagnostyce niepłodności: co oznaczają wyniki AMH, FSH, prolaktyny i testosteronu: wpis wyjaśnia, jakie hormony bada się u mężczyzny starającego się o dziecko i jak interpretować wyniki.
- Diagnostyka genetyczna w leczeniu niepłodności – wszystko, co musisz wiedzieć: wpis opisuje badanie kariotypu i mikrodelecji chromosomu Y u mężczyzn z azoospermią lub ciężką oligozoospermią.
- Jak wygląda pierwsza konsultacja w ośrodku leczenia niepłodności? Opis krok po kroku: wpis pokazuje, jak przebiega pierwsza wizyta pary i jakie dokumenty warto na nią zabrać.
- Rola dietetyka klinicznego w leczeniu niepłodności – dlaczego dieta to część terapii, a nie dodatek?: wpis omawia wpływ diety i masy ciała na parametry nasienia i płodność obojga partnerów.
Sprawdź ofertę
- Androlog: diagnostyka i leczenie niepłodności męskiej oraz zaburzeń hormonalnych u mężczyzn.
- Diagnostyka i leczenie niepłodności: diagnostyka obojga partnerów i leczenie niepłodności, w tym techniki wspomaganego rozrodu.
- Refundacja in vitro: kwalifikacja i leczenie w ramach Programu rządowego refundacji in vitro 2024–2028.
