Badania hormonalne w diagnostyce niepłodności: co oznaczają wyniki AMH, FSH, prolaktyny i testosteronu

Podstawowe badania hormonalne przy niepłodności to proste badania z krwi: u kobiety AMH, FSH, LH, estradiol, progesteron, prolaktyna i TSH, a u mężczyzny testosteron, FSH, LH, TSH i prolaktyna. Wiele par zakłada, że jedno badanie na płodność z krwi da jednoznaczną odpowiedź. Należy jednak pamiętać, że leczy się pacjenta a nie wyniki. Jak sama nazwa wskazuje, są one tylko badaniami dodatkowymi, które należy interpretować w odniesieniu do konkretnego pacjenta. Decyduje obraz kliniczny. W praktyce również ważny jest termin pobrania krwi: część hormonów bada się tylko w określonych dniach cyklu, a część wyłącznie rano.

Spis treści

• Jakie hormony bada się u kobiety i w którym dniu cyklu
• Jakie hormony bada się u mężczyzny starającego się o dziecko
• Jak przygotować się do badań hormonalnych
• Badania hormonalne w Bytomiu i dalsze kroki

Jakie hormony bada się u kobiety i w którym dniu cyklu

W zamieszczonej poniżej tabeli podano najbardziej typowe i powszechne oznaczenia hormonalne:

Hormon	Kiedy badać	Norma orientacyjna	Wynik poza normą
AMH	dowolny dzień	ok. 1,0–3,5 ng/ml	niski: mniejsza pula komórek jajowych; bardzo wysoki: możliwy PMOS
FSH	2.–5. dzień cyklu	poniżej 10 mIU/ml	bardzo niski (np. 0,1): niewydolność podwzgórzowo-przysadkowa wysoki: mniejsza rezerwa jajnikowa
LH	2.–5. dzień cyklu	zbliżony do FSH	bardzo niski (np. 0,1): niewydolność podwzgórzowo-przysadkowa wyraźnie wyższy od FSH: możliwy PMOS
Estradiol	2.–5. dzień cyklu	poniżej 60–80 pg/ml	wysoki: może świadczyć o wcześniejszym rozpoczęciu rekrutacji pęcherzyków przy słabszej rezerwie jajnikowej
Progesteron	ok. 7 dni przed miesiączką	powyżej 3 ng/ml	niski: w tym cyklu nie było owulacji (w celu oceny wydolności ciałka żółtego należy badanie wykonać trzykrotnie w odstępach kilkudniowych) podwyższony na początku cyklu –  np. 1,5: może świadczyć o PMOS
Prolaktyna	dowolny dzień	poniżej ok. 25 ng/ml	nieco podwyższony (do ok. 50ng/ml): zazwyczaj wtórnie przy niedoczynności tarczycy bardzo wysoki: może blokować owulację, ryzyko prolactinoma
TSH	dowolny dzień rano	0,4–2,5 mIU/l	przy odchyleniach od normy: tarczyca wymaga dalszej oceny w połączeniu z oznaczeniami fT3 i fT4

Normy różnią się między laboratoriami, dlatego wynik porównuje się z zakresem z wydruku. Prócz wyżej wymienionych hormonów lekarz prowadzący może zlecić jeszcze szereg dalszych badań przy podejrzeniu innych zaburzeń endokrynologicznych posiadających wpływ na rozrodczość. Przy cyklach nieregularnych dni oznaczeń hormonalnych mogą ulegać zmianom.

Wyniki badań hormonalnych w diagnostyce niepłodności jak również i badań hormonalnych po poronieniach najlepiej więc skonsultować z lekarzem prowadzącym, który je właściwie zinterpretuje.

Jakie hormony bada się u mężczyzny starającego się o dziecko

U mężczyzny starającego się o dziecko na pierwszym miejscu jest badanie nasienia, które należy powtórzyć po co najmniej trzech tygodniach, jeżeli pierwsze badanie wypada nieprawidłowo. W przypadku nieprawidłowych wyników należy brać pod uwagę cały szereg czynników, jak np. schorzenia gorączkowe, nieprawidłowy czas abstynencji seksualnej, wpływ niektórych leków, używek itd. Przy skrajnie nieprawidłowych wynikach badani nasienia (azoospermia, cryptospermia) andrologiczne badania hormonalne pomagają ustalić, czy problem leży w jądrach, czy w sygnałach z podwzgórza i przysadki mózgowej, które pobudzają jądra do pracy. Testosteron bada się rano, między 7:00 a 11:00, a wynik poniżej około 3 ng/ml warto powtórzyć. Wysoki FSH wskazuje na problem w jądrach.

Jak przygotować się do badań hormonalnych

Na wynik badania hormonalnego wpływa kilka prostych czynników:

• FSH, LH i estradiol badane poza 2.–5. dniem cyklu dają wynik trudny do oceny,
• prolaktynę bada się rano, po kilkunastu minutach odpoczynku, bez stresu i wysiłku,
• TSH i hormony tarczycy po południu nie mają wartości diagnostycznej,
• testosteron pobrany po południu może wyjść fałszywie niski,
• suplementy z biotyną warto odstawić 2 dni przed badaniem,
• tabletki antykoncepcyjne i niektóre inne leki zmieniają wyniki badań hormonalnych – dlatego trzeba poinformować o nich lekarza,
• testosteron przyjmowany w zastrzykach, żelach lub jako sterydy na siłownię hamuje produkcję plemników, czasem aż do ich całkowitego braku. Wyniki najlepiej omówić z andrologiem.

Badania hormonalne w Bytomiu i dalsze kroki

Badania hormonalne, jak również i badania nasienia, w Bytomiu można wykonać w Centrum Medycznym ANTRUM przy ul. Olimpijskiej 5, które ma własne laboratorium DEMETER przy ul. Olimpijskiej 3, z certyfikatem jakości ISO 9001. Od wyników zależy dalsze postępowanie. Pojedynczy wynik jednak nie rozstrzyga o płodności. Najwięcej pożytecznych informacji daje zestaw badań obojga partnerów oceniony razem z USG i badaniem nasienia, najlepiej podczas pierwszej konsultacji w ośrodku leczenia niepłodności.

Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

FAQ

Sprawdź również

• Diagnostyka genetyczna w leczeniu niepłodności – wszystko, co musisz wiedzieć: wpis wyjaśnia, kiedy wykonuje się badanie kariotypu i inne badania genetyczne u kobiety i mężczyzny.
• In vitro krok po kroku – jak wygląda cały proces leczenia?: wpis opisuje kolejne etapy in vitro, od diagnostyki i stymulacji jajników po transfer zarodka.
• Ile kosztuje in vitro i jakie są możliwości finansowania leczenia?: wpis przedstawia koszty procedury in vitro i dostępne formy jej finansowania.
• Finansowanie in vitro w Polsce – kto może skorzystać?: wpis omawia kryteria kwalifikacji do rządowego programu refundacji in vitro na lata 2024–2028.

Sprawdź ofertę

• Diagnostyka i leczenie niepłodności: diagnostyka obojga partnerów i leczenie niepłodności, w tym procedury in vitro.
• Ginekologia i położnictwo: konsultacje ginekologiczne i endokrynologiczno-ginekologiczne, w tym ocena wyników badań hormonalnych.
• Androlog: diagnostyka niepłodności męskiej i zaburzeń hormonalnych u mężczyzn.